Halifax Konut Fiyat Endeksi
7 Kasım Pazartesi günü Halifax, Ekim Konut Fiyat Endeksi’ni yayınladı. Ortalama değerlerde aylık -%0,4’lük küçük bir düşüşle, yıllık büyüme oranı +%8,3 olarak gerçekleşmiş gözüküyor. Karşılaştırma adına; Eylül rakamları -%0,1 (aylık) ve +%9,8 (yıllık) idi. Birleşik Krallık konut pazarında, Noel’e yaklaşırken rakamların bu şekilde küçük düşüşler göstermesinin mevsimsel olağan seyri olduğunu belirtmekte fayda var. Ancak, özellikle piyasa güvenini erozyona uğratan ve bir dizi ekonomik riski artıran Eylül ‘mini bütçesinin’ ardından, bu yıl koşullar biraz farklı görünüyor. İngiltere Merkez Bankası’nın son dönemdeki uzun bir durgunluk geleceği yönündeki tahmini de piyasadaki hassasiyetleri arttırdı. Halifax’ın rakamları, fiyat artışının önümüzdeki aylarda negatife döneceğine dair beklenti içindeki piyasayla aynı görüşte. Ancak, böyle bir düşüşün ne kadar süreceği konusunda aynı piyasa o kadar ortak bir fikirde buluşabilmiş değil, henüz.
Halifax Mortgages direktörü Kim Kinnaird, “Ortalama ev fiyatları Ekim ayında düştü. Bu, son dört aydakiüçüncü düşüş ayı. -%0,4’lük düşüş, Şubat 2021’den bu yana gördüğümüz en keskin düşüş ve tipik bir konutun fiyatını beş ayın en düşük seviyesi olan £292.598’a çekiyor. (Ancak) yıllık büyüme hızı da düşmeye devam ederken (Eylül ayındaki +%9,8’e kıyasla şu anda +%8,3 seviyelerinde) ortalama fiyatlar halen rekor seviyelerde seyrediyor.
Bulgular ve alıntılar:
- Birleşik Krallık’daki tipik bir mülkün fiyatı £292.598 olarak eksi yönlü revize edildi (geçen ayki £293.664seviyelerinden).
- Son dönemde yaşanan hızlı ‘konut fiyatları enflasyonu’ dönemi artık sona eriyor olsa da, ortalama konut fiyatlarındaki artışları bir perspektife koyabilmek önemli. Konut fiyatları son 12 ayda £22.000, son üç yıldaysa neredeyse £60.000 (+%25,7) arttı. Dolayısıyla ‘düşüş’ ifadelerini bu bilginin ışığında değerlendirmek önemli.
- Hiç şüphe yok ki konut piyasası, konut kredisi faiz artışlarında ani bir ivme yakalayan ‘mini bütçe’sonucunda ciddi bir şok yaşadı. Daha önce açıklanan bu bütçedeki mali önlemlerin tersine çevrilmesinin ardından, bu oranların şimdilik zirve yapması muhtemel olsa da, son olayların bazı ev alıcılarını duraklamaya teşvik ettiği görülüyor.
- Zaten, artan faiz oranlarıyla birlikte daha maliyetli hale gelen konut kredileri ve beraberindeki artan hayat pahalılığı emlak piyasasındaki faaliyet seviyelerine etki etmiş gözüküyor. Sonbahar Açıklaması’nda beklenen vergi artışları ve harcama kesintileri ile birlikte, ekonomik ters rüzgarların konut fiyatları için çok daha yavaş bir dönemi işaret etmesi öngörülebilir.
Homelet Kiralama Endeksi
Bu hafta Homelet’in, piyasanın halen yüksek karlılıklar sağlamaya devam ettiğini gösteren Ekim Kiralama Endeksi yayınlandı. Grubun CEO’su Andy Halstead, “Geçtiğimiz birkaç hafta içinde yaşanan pek çok yenilikten biri de yeni bir Başbakan’ın atanması oldu”. Ancak Başbakanlık’ta yaşanan kaotik gelişmelerden bağımsız olarak, aylık kira bedellerinin yükselmeye devam etmesiyle birlikte kiralama piyasasında işler çok daha öngörülebilir bir seyirde ilerliyor.
Geçen ay boyunca, ortalama Birleşik Krallık kiraları +%1,0 arttı, bu da yıllık kira artış rakamını enflasyonun da üzerinde bir seviye olan +%10,6’ya taşıdı. Yani Mayıs ayındaki rekor seviyeler egale edilmiş oldu. Bununla birlikte, rakamlar ülkede bölgeden bölgeye farklılıklar gösteriyor. İskoçya, yıllık bazda en güçlü artışı (+%15) görürken, onu Kuzey İrlanda (+%9,9) ve Galler (+%7,8) izliyor. Londra dışındaki ulusal artıl ortalaması +%9,9 olarak gerçekleşmiş. Bölgesel düzeyde, en güçlü performanslar Güney Batı (+%13,3), Greater London (+%13,1) ve Kuzey Batı (+%10,3) bölgelerinde elde edilmiş.
Bulgular ve alıntılar:
- İngiltere ortalama kiraları Ekim ayında 1.171 pounda çıkarak bir kez daha rekor seviyelere ulaştı.
- İngiltere’deki kiracıların kiraları için gelirlerinden harcadıkları oran artıyor. Ekim ayında bu %30,6’ya ulaştı.
- Talebi karşılayacak konut eksikliği giderilemiyor. Ortalama bir kiracı için kiralık bir mülk bulabilmesi çok daha zor olacak gibi gözüküyor. Bunun neticesinde de piyasadaki kira bedellerinin yükselmeye devam edeceğini öngörmek zor değil.
- Londra’da, “yıllık kira artışı, +%10’un üzerinde olduğu geçtiğimiz yıldaki gibi çift haneli rakamlarda kalmaya devam ediyor. 2020’nin sonundan bu yana ortalama kiralar +%28 arttı.
Kısa Haberler – Emeklilik ve Servetin Korunması
Ekim, emekli maaşları için iyi bir ay olmadı. ‘This Is Money’, JP Morgan’ın yaptığı bir çalışmayı değerlendirerek “eski Maliye Bakanı Kwasi Kwarteng’in Eylül ayındaki felaket ‘Mini Bütçesinin’ benzeri görülmemiş satışlara yol açmasının ardından birçok (emeklilik) fonunda erime yaşandığını” öne süren bir analiz yayınladı. Fon değerlerinin Ağustos 2022’den bu yana 75 milyar pound seviyelerinde düşüş kaydettiğini tahmin ediyor.
Borsada parası olanlar için haberler çok daha iyi değil. İngiltere Merkez Bankası geçtiğimiz günlerde Birleşik Krallık’ın “şimdiye kadarki en uzun durgunluk dönemi” arifesinde olduğunu belirtti. Bu da büyük olasılıkla daha yavaş veya negatif bir büyümenin olacağı, özel sektörde karlılıkların düşeceği anlamına gelecektir ki bu durumda birçok hisse de değer kaybedecektir.
Kripto para da bu bağlamda çok daha güvenli bir sığınak sayılmaz. Geçen yıl boyunca, ortalama Bitcoin değerleri 9 Kasım 2021’de 66.935 dolardan, tam bir yıl sonra sadece 17.988 dolar seviyelerine düştü. Aynı gün BBC, “dijital varlık piyasası, dünyanın en büyük kripto para borsalarından biri olan FTX’in neredeyse çöküşüyle sarsıldığını” bildirdi.
Bu genel ekonomik tablo karşısında ve konut değer artışlarındaki kısa süreli düşüş beklentisine rağmen emlak yatırımı, birikimleri korumak ve daha güvenli bir emekliliğe hazırlanmak için hala çekici bir araç gibi gözüküyor.
