Tahmin: Emlak satış oranları düşecek
Yakın tarihli bir dizi rapor, önümüzdeki birkaç ay içinde piyasada işlem sayılarında belirgin bir düşüş olacağını öne sürüyor. Bunun bir kısmı, her zamanki mevsimsel Noel gerilemesinin bir sonucu. Ancak birçok potansiyel alıcı artan kredi maliyetlerinden ötürü ilk kez konut almak ya da mevcut evini değiştirmek yerine ‘bekle ve gör’stratejisine yönelebilir.
Bu ayın başlarında, çevrim içi konut satın alma platformu ‘Ev Satın Alma Bürosu’ (House Buyer Bureau) bir makalesinde, “son altı aydaki ortalama aylık işlem seviyesinin önceki altı aya göre neredeyse dörtte bir oranında düştüğünü belirtti. Bazı bölgelerde bu düşüşün -%43 seviyelerine kadar çıktığını yazdı. Eğilim bu şekilde devam ederse, piyasalarda 2023/24’te öngörülen kısa süreli fiyat düşüşleri gerçekleşebilir.
Ancak, emlak piyasasına dair uzun vadeli görünümde iyileşmelere dair de işaretler var. İngiltere Merkez Bankası, enflasyonun gelecek yılın ortasında gerilemeye başlamasını bekliyor. Kasım ayının başından bu yana da pek çok kredi kuruluşu kredi oranlarını düşürmeye başladı bile. Daha yüksek borçlanma maliyetleri, düşük konut fiyatı beklentilerinin temel itici gücü. Bu nedenle, bu faiz oranları ne kadar erken ve ne kadar hızlı düşerse, uzun vadeli konut fiyat artışları için de beklentiler o kadar olumlu olur.
Bulgular ve alıntılar:
- The House Buyer Bureau şöyle yazıyor: “İşlem seviyelerindeki en büyük düşüşler -%32,5’le Kuzey Doğu’da gerçekleşti. Onu, dikkate değer bir düşüşle Kuzey Batı (-%28,3) ve Galler (-%27,7) takip etti”.
- Şirketin Genel Müdürü Chris Hodgkinson şunları söyledi: “Bu düşüş daha da artacak ve daha fazla alıcı pazara girmekten vazgeçecek. Bunun neticesinde satıcılar Pandemi sürecindeki baş döndürücü fiyatlara konutlarını satamayacaklarını anlamaya başlayacaklar”.
- Bununla birlikte, kredi maliyetleri pek çok kişinin korktuğu kadar hızlı artmıyor. ThisIsMoney, Virgin Money, Platform (Co-operative Bank), Yorkshire Building Society, HSBC, Halifax, Lloyds ve NatWest dahil olmak üzere bir çok kredi kuruluşu sabit kurlu kredilerinin faizlerini düşürdüklerini açıkladılar.
- Bu ayın başlarında HSBC, taban faiz oranının, Truss/Kwarteng mini bütçesinden sonra yaygın şekilde tahminedildiği üzere %6 faiz seviyelerini görmesinin gerekmeyebileceğini öne sürdü. %3,75 civarında bir zirvenin daha olası olduğu ifade edilirken, OECD’de dahil olmak üzere diğer kaynakların çoğu, %4,5’e yakın bir zirve tahmininde bulunuyor.
Ufukta konut kıtlığına bir çözüm yok
Satın alınacak veya kiralanacak evlerin kıtlığı, uzun yıllardır emlak piyasasının değişmeyen bir gerçeği. Aynı zamanda da yükselen fiyatların ana itici güçlerinden biri. Haliyle de birçok tartışmanın odak noktası oldu. Property Industry Eye dergisinin bu hafta bildirdiği üzere, hükümet özel kiralık konut sektöründe arz durumunuiyileştirmek için artan bir baskı altında.
Propertymark’ın CEO’su Nathan Emerson’dan alıntı yaparak; “Şu anda kiracıların karşılaştığı en büyük sorun, opsiyon eksikliği… Birçoğu, şiddetli rekabet karşısında istedikleri konutları kiralayabilmek için ev sahiplerine daha yüksek kira bedelleri teklif etmek zorunda kalıyorlar”. Ancak dergi aynı sayısında, olası bir Tory isyanından ötürü “hükümetin 2020’lerin ortalarına kadar yılda 300.000 yeni ev inşa etme planlarının” da tehlikeye girdiğini bildirdi. Eski Kuzey İrlanda Sekreteri Theresa Villiers’e göre, milletvekilleri “çevreye ve yaşam kalitesine zarar veren bir kalkınma modelini” teşvik edebilecek bir oylamadan hoşnutsuzlar. Bu nedenle de meclisteki milletvekilleri yasa teklifinde bir değişiklik önergesini oylamaya sunma tehdidinde bulunuyorlardı. Bir isyanla karşılaşmamak için Başbakan Rishi Sunak teklifi geri çekti. Bu nedenle de– şimdilik – zorunlu ev inşa hedefleri konusu çözülememiş oldu.
Bulgular ve alıntılar:
- Propertymark şunları söyledi: “Her dönemde umutsuzca daha fazla konut ihtiyacımız oluyor. Ancak belki de en çok özel konut kiralama piyasasında yatırıma ihtiyacımız var. Bu eksikliği hissettiğimiz en uzun ikincidönemi yaşıyoruz. Bu aynı zamanda da yetersiz finanse edilen bir sosyal konut sisteminin çöküş dönemine de denk geliyor. Öyle olunca da evlerini kiraya veren konut yatırımcıları, aksi taktirde devletin tedarik edeceği kişilere konut sağlayan bir kaynak durumuna gelmiş oluyor”.
- Eski Muhafazakar Parti lideri Sir Iain Duncan-Smith şunları söyledi: “Bu tepeden dayatılan hedeflerden vazgeçilmeli. Eğer hükümet geri adım atmazsa, bu yönde bir değişiklik için oy vereceğiz”.
- Geride kalanların yaptığı değişiklik, hedeflerin zorunlu olmaktan ziyade tavsiye niteliğinde olacağı anlamına gelirdi.
